پایتخت فرهنگی ونقش آن در ارتقاء سیستم خدمات کتابخانه های عمومی
1399/09/18

پایتخت فرهنگی و نقش آن در ارتقاء سیستم خدمات کتابخانه های عمومی

 

با توسعه شهرنشینی ، فرهنگ شهری و رقابت شهرها به کانون توسعه شهری تبدیل شده است. شهرهایی که از رقابت بالایی برخوردار بوده، دارای فضای فرهنگی قوی، میراث فرهنگی غنی، و تعهدات فرهنگی توسعه یافته نیز هستند. بر این قرار، شهرهای دارای فرهنگ فراگیرتر و توانمند بر هیاتی تمدن ساز رفتار میکنند. کتابخانه های عمومی به عنوان یک شاخص شهری، عمیقاً متأثر از سطح توسعه فرهنگی شهری بوده و نقش بسزایی در ارتقاء فرهنگ شهری دارند.  اهمیت توسعه فرهنگی شهرها به اندازه ای است که در اروپا از سال 1985 شهرهای گوناگون به رقابت با یکدیگر پرداخته تا به عنوان پایتخت فرهنگی اروپا انتخاب شوند. فرهنگ عمومی عاملی اساسی در کاربرد و ارزیابی "پایتخت های فرهنگی" است. كتابخانه هاي عمومي ، موزه ها، موزه هاي فرهنگي، گالري هاي هنري ،و بناهای يادبود حامی مهم و بنيادي براي احداث «پایتخت های فرهنگي» هستند. کتابخانه های عمومی هسته اصلی خدمات فرهنگ عمومی یک شهر است. از ديدگاه مؤسسات، كتابخانه هاي عمومي كاركردهاي زيادي مانند حفظ دانش و همچنين سازماندهي اطلاعات و انتقال اسناد دارند. از دیدگاه کاربران، سه کارکرد مهم کتابخانه ها مشتمل بر ارائه اطلاعات بیشتر به شهروندان ، شرکت در فعالیت های آموزشی ،و ترویج فعالیت های یادگیری افراد است. كتابخانه هاي عمومي كه با احداث «پایتخت فرهنگي» توسعه یافته اند، مرزهاي روش هاي سنتي شامل جمع آوري كتاب ، امانت، مرجع ،و ساير فعاليت ها را در هم شكسته و کارکردهای آنها بیشتر گسترش یافته است. در این راستا ،  رضایت از نیازهای متنوع فرهنگی شهروندان و ارتقاء توسعه فرهنگی مورد توجه قرار گرفته است. كتابخانه هاي عمومي نيز مسؤوليت ‏ آموزش را بر عهده دارند و اين امر مزاياي متعددي را براي مطالعه شهروندان ، ایجاد فضای فرهنگي ،و توسعه آموزش مادام العمر فراهم آورده است. در ساخت شهرهای فرهنگی ، جایگاه مهم كتابخانه های عمومی در سیستم خدمات فرهنگ عمومی شهروندان بیشتر مورد توجه قرار گرفته است. آنها با بهبود سیستم شبکه از امکانات خدمات کتابخانه های عمومی ، انجام فعالیت های تبلیغاتی خواندن عمیق ، فعالیت های آموزش رفاه عمومی و همچنین مبادلات مرزی  به مؤلفه اصلی فعالیت های فرهنگی و مبادله تبدیل شده اند. با بکارگیری عملکرد آموزش اجتماعی کتابخانه های عمومی، روزآمدسازی امکانات و تجهیزات کتابخانه، گسترش سیستم خدمات خواندن عمومی، مبادله بین المللی و همکاری بین کتابخانه ای می توان به عنوان اقدامات اصلی برای ارتقا سیستم خدمات کتابخانه های عمومی جهت ساخت "پایتخت فرهنگی" گام برداشت. پیشنهاد این است که ایران به عنوان یکی از کشورهای مهم و تاثیر گذار در منطقه که دارای فرهنگ اصیل و غنی است، این معیارها در حوزه کتابخانه های عمومی را مورد توجه قرار دهد تا شاهد تاکید بر انتخاب پایتخت فرهنگی از میهن عزیز خود ،ایران باشیم.

 

 

                                                                                                       دکتر فاطمه مکی زاده

                                                                                              رییس دانشکده علوم اجتماعی

                                                                                                      دانشگاه یزد